Quantcast
Guraso.eus

“Zarata gehiegi dago; ez dut aguantatzen”

Belarriak estaltzen zituen Manexek ikastolan hasi zenean. Ezinezkoa zitzaion gelan sortzen zen zarata jasatea. Han egoten zen bazter batetik besteei begira, zenbait unetan burua lehertu behar zitzaiolakoan.

Jantzien etiketa gehienak ere moztuta zituen, traba egiten bait zizkioten azala ukitzean eta sarritan galtzerdiak ere alderantziz jantzi behar izaten zizkioten, behatz pareko josturak molestatu egiten zutelako.

Lekuz kanpoko edo gehiegizko jokaerak diruditen hauek, adimen gaitasun handiko haurrak bere ikuspuntutik erreakzionatzeko dituen moduak baino ez dira; neurriz gaindiko kitzikagarritasunaz (overexcitabilities) ari gara. Hiru faktore nagusik eragiten dute adimen gaitasun handiko haurraren pentsaeran, jokaeran eta sentitzeko moduan: adimen gaitasun mailak, disinkroniak eta neurriz gaineko kitzikagarritasunak (overexcitabilities).

Aupatuz-eko 14. buletinean azaltzen den bezela, zenbat eta gaitasun handiagoa, gero eta handiagoak dira sentsibilitatea eta emozioen intentsitatea. Kazimierz Dabrowski (1902-80) psikiatra eta psikologo poloniarrak asmatutako “neurriz gaindiko kitzikagarritasun” kontzeptuaren arabera (overexcitabilities), kanpo estimuluek denongan dute eragina, baina haur baten adimena handia den heinean, handia izango da era berean estimulu horiengan izango duen erantzun gaitasuna. Beraz, normaltzat hartzen duguna baino indartsuagoa eta luzeagoa izango da haurraren erreakzioa, baita estimulu txikien aurrean ere (Daniels & Piechowski, 2009; Mendaglio, 2008).

Gizabanakoak muturreko intentsitatea erakuts dezake ondorengo arlo bakar edo anitzetan:

Intelektuala:
Lan intelektualareko gozamenarekin du zerikusia eta ez da inteligentziaren sinonimo.
Galderak egitea, gai ezberdinak aztertzea, problemak ebaztea eta esfortzu intelektual jarraiak egiteko ahalmena ditu ezaugarritzat, logika, puzzleak, arrazonamendu konplexua, gai akademikoak, informazioa, jakintza jokoak, etab. atsegin zaizkielarik.

Irudimena:
Irudi-asoziazio aberatsak egin ohi dituzte eta ezaugarri dira ameslaria izatea, fantasia eta poesia atsegin izatea, metafora ugari erabiltzea eta baita ametsak xehetasunez kontatzea ere.

Psikomotorea:
Energia fisiko izugarria dutenez, mugimendua oso beharrezko dute eta ondorioz, ezaugarri hauek nabari daitezke: azkar hitzegitea, izakera oldarkor eta geldiezina, intentsitate haundiko ariketa fisikoak bilatzea, ekintzetarako presio haundia,…

Sentimena:
Orokorrean, zentzumen-esperientziak atsegin dituzte: bistak, usainak, ehundurak, zaporeak, soinuak eta koloreak. Estimulu desatseginen aurrean ordea, erreakzio biziak izan ditzakete (kiratsa, zarata,…). “Kamisetaren etiketak traba egiten dit”; haur mota honen ohiko esaldia litzateke.

Emozio-arloa:
Memoria-afektibo eta emozioen intentsitate handia izan ohi dute eta enpatia eta besteak ulertzeko gaitasun izugarria. Lagun zintzoak bilatzen dituzte.

Orain arteko ikerketen arabera, kitzikagarritasun emozionala eta kitzikagarritasun intelektual haundiaren konbinaketa, garapen aurreratuaren potentzial sendoa da.

Beraz, adimen gaitasun haundiko haurren jokaera hauek gehiegizko edo lekuz kanpoko bezela ulertu beharrean, berezko izakeraren parte bezela onartu behar dizkiegu, beren adimen maila eta disinkroniekin batera neurriz gaineko kitzikagarritasunek ere haurraren pentsaeran, jokaeran eta sentitzeko moduan eragin haundia dutelako. Hori dela eta, beren garapen sozialean eta emozionalean lagundu nahi badiegu,  ingurunearekin batera berezko ezaugarri hauek ere kontutan hartu beharko ditugu.

Amaia Agiriano

Kaixo lagunok! Ama izateak ekarri nau guraso.eus-eko txoko hontara; izan ere, seme-alabak izan ziren adimen gaitasun handidun haurren errealitatera inguratu nindutenak. Bederatzi hilabete besterik ez zituen alabak, Txusak, biziki eskertzen dugun homeopatak, adimen gaitasun handiduna izan zitekeela esan zigunean. Garai hartan arkitektoa nintzen ogibidez eta gai hori berria zen niretzat; ez nekien ezer garbirik berorren inguruan eta poliki-poliki ikasten hasi nintzen, mitoak baztertu eta errealitatea ezagutuz. Haurrak ikastolan hasi zirenean ordea ikastetxe gehienak ez zeudela haur hauek identifikatu eta arreta egoki bat eskaintzeko prestatuak ohartu ginen eta beharrak bultzatuta, Fundación Avanza-ko “Identificación y atención del alumnado con superdotación intelectual en Infantil y Primaria” eta Uned-eko “Experto Universitario en Diagnóstico y Educación de los Alumnos con Alta Capacidad” egin nituen. Gerora, oharkabean, irakaskuntzan murgildu nintzen. Azken urte hauetan Aupatuz, Euskal Herriko adimen gaitasun handidun haurren guraso elkarteko talde teknikoko kide naiz, besteak beste guraso eta irakasleentzat hitzaldi eta ikastaroak prestatzen eta ematen ditugularik, eta 2017tik hona elkarteko presidente naiz. Guraso.eus-eko tartetxo honetan oraindik ere askorentzat ikusezin diren haur hauei tokitxo bat eskainiko diegu, ikusi, ulertu, onartu eta lagundu ahal izateko, lehenengo, nolakoak diren ezagutu beharra dugulako eta, gurasook garelako beraien lehenengo oinarri.

loading